shumerebis matematika
Shumerebi iyenebdnen tvlis “samocobit†sistemas. Ricxvebis gamosaxvistvis iyenebdnen or simbolos: “sols†nishnacda 1;60;3600 da ase shemdeg 60-is sxva xarisxebi; meore simbolo iyo “kauchi†nishnavda 10;60*10;3600*10 da ase shemdeg…
Shumerul tvlis sistemashi safudzveli aris ara 10, aramed 60, magram shemdeg ucnaurad
icvleba ricxvit 10, shemdeg 6, shemdeg isev 10 da ase shemdeg. Amgvarad ricxvebi warmoadgenen shemdeg rigs:
1,10,60,600,3 600,36 000,216 000,2 160 000,12 960 000.
tvlis sistema
Es tvlis sistema shumerebs adzlevda sashualebas gamoetvalat wiladebi da gamoeangarishebinat ricxvebi milionamde, amoegot fesvi da aeyvanat ricxvebi xarisxshi.
Saatis 60 wutad dayofa shumerebis tvlis sistemazea dafudznebuli. Aseve dgis 24 saatad dayofa, wlis 12 tved, futis 12 diumad da dujinis(anu tormeteulis) sazom erteulad gamoyeneba
Arc aris gasaviri rom zodiaqoc shumerebis ert-erti gamogonebaa. Es gamogoneba shemdgom ukve aqtiurad gamiyenes sxva civilizaciebma, tumca shumerebi zodiaqos ar iyenebdnenise rogorc axla viyenebt chven mas. Shumerebi zodiaqos wminda astronomiuli miznebistvis iyenebdnen. azri mdgomareobda dedamiwis gerdzis gadaxrashi, romlis modzraobis ertis sruli cikli 25 920 iyofa 12 periodze da miigeba 2160 weli. Dedamiwis mzis garshemo modzraoba warmowmis did sferos 360 graduss. Zodiaqos cneba warmoishva swored am sferos 12 tol segmentad(zodiaqos nishnebad) dayofit.(30 gradusi titoeuls). Shemdeg varskvlavebi titoeul jgufshi gaertiandnen tanavarskvlavedebshi da miiges tavisi saxelebi. Albat dametenaxmebit rom 12 nawilad dayofa da zodiaqos nishnebit varskvlavuri cis warmosaxviti gamoxatva shemtxveviti ar aris da amastan cotaa rtuli dasajerebelia rom shumerebma aset dones tvitganvitarebit miagwies.
Shumerebis tvlis sistema mchidro kavshirshia precesiul cikltan. Tvlis sistema aqcents aketebs 12 960 000 ricxvze, rac zustad iyofa 500 did precesiul ciklze da qmnis 25 920 wels. Es ki gvachvenebs rom shumerebis tvlis sistema specialurad astronomiuli miznebit sheiqmna.