თამარ მეფე


პასუხის გაცემა
    პასუხი ციტირებით

თამარ მეფე

VALE » 11 ივლ 11, 14:29:49

tamar mefe (daibada. daaxloebit 1160 – w. 1213, shesadzloa 1210 an 1207) — saqartvelos monarqi 1184 clidan, giorgi III-is asuli, bagrationta samefo dinastiis carmomadgeneli. tamars saqartvelos oqros xanashi moucia mefoba da uaghresad carmatebuli mmartveli aghmochnda. tamari atarebda tituls: „mefet mefe da dedofalt dedofali afxazta, qartvelta, ranta, kaxta da somexta, shirvanta da shahanshata da yovlisa aghmosavletisa da dasavletisa tvitmflobelobita mpyrobeli“. mematiane mas moixseniebs, rogorc: „dideba ama samyarosa da sarcmunoebisa, mesiis movlenili“[saჭiroebs cyaros mititebas].

1179 cels mefe giorgim tamari tanamosaydred gamoacxada. 1184 cels, mefe giorgis gardacvalebis shemdeg, qveyanashi rtuli vitareba sheiqmna; feodalurma aristokratiam daicyo brdzola dakarguli politikuri privilegiebis aghsadgenad. 1185 cels gavlenian feodalta ertma jgufma tamars, misi survilis cinaaghmdeg, sherto andrei bogoliubskis shvili iuri, romelic qartul cyaroebshi cnobilia „giorgi rusis“ saxelit. ori-ornaxevri clis shemdeg tamari ganqorcinda da iuri saqartvelodanac gandevnes. mefe tamari meored daqorcinda daaxloebit 1189 (an 1187) cels davit soslanze.

tamaris dros saqartvelo kavkasiis udzlieres saxelmcifod iqca. istorikosta erti nacilis azrit, es dzliereba ar emyareboda qveynis shinagan sacarmoo dzalta ganvitarebas, gaertianebuli feodaluri monarqiis ekonomikuri dzlierebis dziritad cyaros samxedro nadavli da xarki sheadgenda da qveynis gaertianeba efemeruli xasiatisa iyo.[1][2] istorikosta meore nacilis azrit, gaertianebuli saqartvelos sidzliere shesaferis socialur-ekonomikur baziss emyareboda. [3][4][5]tamaris mefobis periodshi ramdenime mnishvnelovani brdzola gaimarta, romeltgan gansakutrebit aghsanishnavia 1195 clis shamqorisa da 1203 clis basianis brdzolebi.


ბოლოს დარედაქტირდა: VALE (11 ივლ 11, 15:19:10), სულ რედაქტირებულია 5 ჯერ

VALE
Maspinzeli
 
პოსტები: 11621
დარეგისტრირებულია: 17.02.2010
მდებარეობა: Sagijeti ;)
    პირადი შეტყობინების გაგზავნა პროფილის ნახვა http://GeoForum.Ge ნამდვილი სახელი: RaS1ST1 ოპერატორი: Beeline

    პასუხი ციტირებით

VALE » 11 ივლ 11, 14:30:15

cxovrebis adreuli wlebi

giorgi III XII saukunis 50-ian clebshi osta mefis, xuddanis asul burduxanze daqorcinda. am qorcinebas garkveuli politikuri mizanic hqonda — chrdiloetis mezoblebtan kavshiris ganmtkiceba. tavis mxriv, burduxani gamorcheuli qali yofila. mas gansakutrebuli pativiscemit moixseniebs da did shefasebas adzlevs basili ezosmodzghvari[6].

1160 cels giorgi III-sa da burduxans sheedzinat qalishvili – tamari. tamarma im droistvis satanado aghzrda-ganatleba miigho. tamars tavisi gonierebit adreve miuqcevia yuradgheba. mas gansakutrebulad mzrunvelobda mamida (demetre I-is asuli, giorgi III-is da) rusudani, romelic xorasnis sultnis colyofili iyo da daqvrivebis shemdeg saqartveloshi dabrunda. faqtobrivad, tamari da tavisi da mamidastan izrdebodnen.

orbelta shetqmulebis shemdeg mefe giorgim „shemyrelman shvidtave samefota mistaman acჳa dedofalta dedofali, bednieri da sჳani coli misi burduxan da shvili mati tamar, nateli da brcyinvaleba tualta matta, da maniaki yovelta mefeta, da gჳrgჳni yovelta ჴelmcifeta ... mefe yo tamar, tanadgomita yovelta patriaqta da ebiskopozta, didebulta imierta da amierta, vazirta da spasalarta da spaspetta ... da daadga gჳrgჳni oqrosa tavsa missa“[7]. es moxda 1179 cels. mefem dididebulebi daafica tamaris ertgulebaze.[8] amis shemdeg, saxelmcifoshi cxovreba chveuli cesit gagrdzelda. giorgi III kvlav aqtiurad monacileobda saxelmcifos martva-gamgeobashi. daaxloebit amave xanebshi gardaicvala burduxan dedofali.

mama-shvilis ertoblivi mmartvelobis xanashi, 1179 cels sagangebo sakanonmdeblo kreba moucveviat, romlis mtavari mizani qveyanashi gaxshirebuli parvisa da yachaghobis mospoba iyo. krebam am danashaulis chamdentatvis sasjelis umaghlesi forma — chamoxrchoba daacesa.[9][10][8][11]

1184 clis 27 marts, vnebis kviris samshabats, kaxetshi gardaicvala giorgi III. tbilisshi isnis cixeshi myof tamars mamis gardacvaleba sheatyobines. patriarqma da didebulebma samshvildeshi myof rusudans amcnes es ambavi da tbilisshi chamoiyvanes. giorgi III mcxetashi dakrdzales da imave cels gadaasvenes saqartvelos mefeta sadzvaleshi –gelatshi.

giorgi III-s mier didebulebze mopovebulma mnishvnelovanma gamarjvebam qveynis centralizebas sheucyo xeli. didgvarovanta uflebebis aghdgenistvis xelsayreli dro scored mefis gardacvalebis shemdeg sheiqmna. miuxedavad imisa, rom tamari jer kidev mamis sicocxleshi gamefda, didgvarovanma feodalebma, es sakmarisad ar miichnies da misi xelaxla mefed kurtxeva gadacyvites.

scored aqedan chaeyara safudzveli feodalta protests samefo karis jer kidev giorgi mesamiseuli politikis cinaaghmdeg[12][13]. es protesti tandatanobit kidev ufro gamdzafrda. feodalebma, „imierta da amierta“, ertxmad ganacxades, rom isini giorgi III-is dros dacinaurebul ugvaro moxeleebs aghar daemorchilebodnen. asetebad miichnies amirspasalari yubasari da msaxurtuxucesi afridoni. samefo kari datmobaze cavida da es moxeleebi tanamdebobebidan gadaayena. amis shemdeg feodalebs shoris am tanamdebobebis xelshi chagdebistvis brdzola daicyo.


ბოლოს დარედაქტირდა: VALE (11 ივლ 11, 14:35:36), სულ რედაქტირებულია 1 ჯერ

VALE
Maspinzeli
 
პოსტები: 11621
დარეგისტრირებულია: 17.02.2010
მდებარეობა: Sagijeti ;)
    პირადი შეტყობინების გაგზავნა პროფილის ნახვა http://GeoForum.Ge ნამდვილი სახელი: RaS1ST1 ოპერატორი: Beeline

    პასუხი ციტირებით

VALE » 11 ივლ 11, 14:30:51

mefobid adreuli wlebi da pirveli qorwineba

didigvarovanta protesti jer kidev dasrulebuli ar iyo, roca meჭurჭletuxucesma yutlu-arslanma, romelsac bevri tanamoazre hyavda, tamars axali motxovnebi cauyena. misi motxovnebit isanshi axali saxelmcifo instituti, e. c. „karavi“ unda daarsebuliyo.

isanshi mdebareobda mefis sasaxle da saqartvelos samefos umaghlesi instituti – saxelmcifo darbazi. darbazis mocveva mxolod mefis survilze iyo damokidebuli, amjerad ki yutlu-arslanis dasi moitxovda, rom sasaxlis gverdit karavi yofiliyo dadgmuli. am karavshi, mefisgan damoukideblad da mefis dauscreblad, saxelmcifo martva-gamgeobasa da uzenaes martlmsajulebastan dakavshirebuli saqmeebi unda ganxiluliyo. yutlu-arslanis dasis gegmit, mefes kanonmdeblobiti ufleba unda chamortmeoda da mtlianad am axal instituts gadascemoda, xolo mefes mxolod aghmasrulebeli fuqciebi darcheboda. yutlu-arslanis mocinaaghmdegeebma tamar mefes am dasis xelmdzghvanelis shepyroba urchies . tamaris mrchevlebs egonat, rom yutlus daჭera amboxebulta modzraobas chaaxshobda, tumca es ase ar moxda.

ajanyebulebtan mosalaparakeblad tamar mefem kravai jayeli da xuashaq coqali, ori gamochenili mandilosani miagzavna. shetanxmeba urtiertdatmobit gaxda shesadzlebeli. „karavis“ daarsebis idea uaryofili iqna, tumca, amis sanacvlod, tamar mefem darbazis uflebebi gazarda.

yutlu-arslanis politikuri dasis dashoshminebis shemdeg, saqartvelos mefem mnishvnelovani politikuri gadacyvetileba miigho. tamaris brdzanebit mcignobartuxuces-ჭyondidelisa da vaziris tanamdeboba antonma miigho. amirspasalarad dainishna sargis jayeli.[14]

miuxedavad amisa, didgvarovani feodalebi mnishvnelovan dzalauflebas kvlav inarchunebdnen. isini aqtiurad ereodnen tamaris pirad cxovrebashic. es natlad gamochnda gansakutrebit mashin, rodesac dedoflis qorcinebis sakitxi dadga. didgvarovnebi tamaris saqmrod mattvis misagheb kandidaturas edzebdnen. asetad mat iuri bogoliubski (giorgi rusi) miichnies. tumca, zogi didebuli tamaris iuri andreis dzeze daqorcinebis cinaaghmdegi iyo; isini tamars urchevdnen, kavshiri bizantiis mmartvelebtan daemyarebina, magram mati mcdeloba ushedego aghmochnda.

uflisculi iuri rostov-suzdalis didi mtavris, andreis shvili iyo. andreis gardacvalebis shemdeg, samtavroshi vitareba mnishvnelovnad sheicvala. iuri samtavrodan gaadzeves, ris shemdegac chrdiloet kavkasiashi cavida[15]. scored iq moxda qartveli didebulebis dakavshireba mastan. cyaroebis mixedvit, saqartvelos mefe am qorcinebis cinaaghmdegi iyo. „cxovreba mefet-mefisa tamarisi“ gadmogvcems tamaris pasuxs shetavazebul cinadadebaze: „kacno, vitar ghirs ars sheutyobeli es qmnad? ara vicit kacisa amis ucxosa qceva da saqme, arca mჴedrobisa, arca bunebisa, da arca qcevisa. macalet, vidremdis ganicadon yovelta sikiete, gana sidrkue misi.[16]“


miuxedvad amisa, es qorcineba mainc shedga. tamaris orive istorikosi ertxmad aghiarebs, rom iuri uflisculs cudi zne aghmoachnda – mas memtvraleobashi, mamatmavlobasa da zoofiliashi sdebdnen brals [17][18][19]. tamarma aghnishnulis shesaxeb darbazs moaxsena, romelmac iuri andreis dzis saqartvelodan eqsoriaqmnis (gadzevebis) shesaxeb gadacyvetileba miigho. „cariyvanes eqsoria-qmnad, garna auracxelita larita, simdidrita da saჭurჭlita“[20]. saqartvelodan gandevnilma iuri bogoliubskim tavi konstantinopols sheafara. cyarota cnobit, es faqti qorcinebidan ori-ornaxevari clis shemdeg momxdara. [21][22]

iuri darbazis gadacyvetilebas ar sheegua da 1191 cels ajanyeba daicyo. igi tavisi mxardamჭeri razmit saqartveloshi erzrumis gzit shemovida. ajanyebas bevrma didebulma dauჭira mxari, matgan aghsanishnavia: guzani – klarjetisa da shavshetis mmartveli, boco – samcxis spasalari da vardan dadiani — msaxurtuxucesi. ajanyebulebma iuri gegutshi gadaiyvanes da iq mefed gamoacxades. tamar mefe tavidan am rtuli vitarebis mogvarebas molaparakebis gzit cdilobda, am miznit man ajanyebulebs sagangebo mociqulebi gaugzavna. shetanxmebas meamboxeebi ar datanxmdnen. tamaris jarma ajanyebulta nacili javaxetshi, tmogvsa da erushetis shua nacilshi daamarcxa[23]. rodesac qartlshi myofma meamboxeebma javaxetis jgufis damarcxebis ambavi gaiges, ubrdzolvelad gaiqcnen targi:sad. gamarjvebul samefo kars amboxebulta cinaaghmdeg didi sisastike ar gamouchenia. iuri andreis dze uvnebeli gaushves, is kvlav konstantinopolshi cavida.[24] rac sheexeba sxva amboxebulebs, arc isini dausjiat, rogorc amas kanoni itvaliscinebda, tumca yvela matgans tanamdebobebi chamoartves [25].

1193 cels iuri xelmeored shemoiჭra saqartveloshi, amjerad ranis mxridan, magram kambechovanshi (dzriritadad, dghevandeli qiziyis teritoria) brdzolisas marcxi ganicada.


ბოლოს დარედაქტირდა: VALE (11 ივლ 11, 14:36:02), სულ რედაქტირებულია 1 ჯერ

VALE
Maspinzeli
 
პოსტები: 11621
დარეგისტრირებულია: 17.02.2010
მდებარეობა: Sagijeti ;)
    პირადი შეტყობინების გაგზავნა პროფილის ნახვა http://GeoForum.Ge ნამდვილი სახელი: RaS1ST1 ოპერატორი: Beeline

    პასუხი ციტირებით

VALE » 11 ივლ 11, 14:31:12

meore qorwineba

giorgi rusis gadzevebis shemdeg tamaris qmrobis msurvelni kvlav gamochndnen. eseni iyvnen sxvadasxva qveynis uflisculebi, qristianebi tu muslimanebi. magram axali qorcinebis sakitxis gadacyveta ukve ioli aghar iyo – bevri kandidati uarit gaistumres. saqartveloshi chamovda aghsartan shirvanshahi, romelic tamaris qmrobis ghirsad chatvlis shemtxvevashi „rjulis dagdebis“ mzadyofnashi iyo. tumca aghsartans uari utxres[8].

rusudan dedofali tamaris shesaferis saqmrod osta uflisculs, davit soslans miichnevda. qartul istoriografiashi ganmtkicebulia mosazreba, rom davit soslani osetshi damkvidrebuli bagrationta shtos carmomadgeneli iyo. es shto momdinareobs sruliad saqartvelos mefis giorgi I-isa da alde dedofliss vazhis demetresgan. demetres darcha dze, romelic, qveyanashi mimdinare mcvave politikuri brdzolebis gamo tavis bebia aldestan ertad osetshi gadaixveca[saჭiroebs cyaros mititebas]. mxitar goshis cnobit, „tamarma, giorgi mefis asulma, ganishora pirveli qmari, rusta mefis dze da sheirto sxva qmari, alanta samefodan, tavisi natesavi dedis mxridan, saxelit soslani, romelic gamefebisas davitad icoda“.[26]

tamari davit soslantan qorcinebas datanxmda. amis shemdeg, didebulebi rusudan dedoflisa da „gazrdili misi“ davitis camosayvanad osetshi gaemartnen. qorcilis msvlelobas, romlis gamartvac didubis sasaxleshi („sanaxebsa tfilisisa“) gadacyda, rusudani xelmdzghvanelobda. dghemde moghceulia tamaris qorcilisatvis midzghvnili xalxuri leqsebi[saჭiroebs cyaros mititebas].

qorcineba 1187 (an 1189) cels moxda. amieridan, mefe tamari da davit soslani qveynis sashinao da sagareo saqmeebs shetanxmebulad ganagebdnen.


ბოლოს დარედაქტირდა: VALE (11 ივლ 11, 14:37:12), სულ რედაქტირებულია 1 ჯერ

VALE
Maspinzeli
 
პოსტები: 11621
დარეგისტრირებულია: 17.02.2010
მდებარეობა: Sagijeti ;)
    პირადი შეტყობინების გაგზავნა პროფილის ნახვა http://GeoForum.Ge ნამდვილი სახელი: RaS1ST1 ოპერატორი: Beeline

    პასუხი ციტირებით

VALE » 11 ივლ 11, 14:31:41

sagareo politika

tamar mefe yovelmxriv cdilobda, rom mamis, giorgi III-isa da didi papis, davit IV aghmasheneblis politikuri kursi ganegrdzo rogorc sashinao, ise sagareo saqmeebshi. am periodshi turqebi ukiduresad shevicroebulebi iyvnentargi:visgan. mdgomareobam isini aidzula gaertianebasa da koaliciur lashqrobaze efiqrat. mat baghdadis xalifas mimartes da ganzraxuli lashqrobis mocyobashi daxmareba stxoves. baghdadis xalifa faqtobrivad aghmosavletis muslimanuri religiis metaurad tvlida tavs[saჭiroebs cyaros mititebas] da qristianebis cinaaghmdeg „martlmorcmuneta dasacavad“ yoveltvis mzad iyo. xalifam lashqrobis mosacyobad didi tanxebi gamohyo[saჭiroebs cyaros mititebas].

im droistvis, iranis adarbadaganis mmartveli abu-baqri, ertpirovnuli mbrdzanebeli gaxdatargi:sad. scored abu-beqrma isargebla xalifas materialuri daxmarebit da misi mocodebac tavis sasargeblod gamoiyena. man aghmosavletis turqta targi:? diddzal lashqars mouyara tavi. abu-beqri pirvelad shirvanisken gaemarta. shirvanshahi aghsartani da misi sidze amir-mirmani ver gaumklavdnen mters. shirvani saqartvelos ymadnafici qveyana iyo, shesabamisad, saqartvelos shirvanis mimart garkveuli valdebulebac ekisra.

saqartvelos samefo karis gadacyvetilebit diddzali lashqari sheikriba. qartvelta lashqari brdzolisatvis gaemarta, shamqorisaken.[27] cxenosanta lashqari mtkvris marjvena napiridan daidzra da mdinare xramidan shamqoriscylamde mandzili dghe-ghameshi gaiara. shamqoris brdzola 1195 cels gaimarta[28]

istoriuli qalaqi shamqori mdinare shamqoriscylis marcxena napirze mdebareobda[29] da mnishvnelovani savaჭro punqti iyo.[30] abu baqri qalaqshi gamagrda, amitom qartuli lashqris mtavari dartymis obieqtad qalaqi sheircha. cixesimagreze shetevas, lashqris marjvena frta axorcielebda. davit soslanis razmi cudi gzebis gamo dayovnda. misma mosvlam arsebitad shecvala brdzolis vitareba. am brdzolashi gamarjveba qartvelebs xvdat cilad.

mas shemdeg, rac saqartvelos xelshi aghmochnda kavkasiis umnishvnelovanesi strategiuli punqtebi: gandza, anisi, kari, turqta gavlena regionshi mnishvnelovnad shecirda. cixe-qalaqi kari[31] tavisi sidzlierit gamoircheoda da mtel amierkavkasiashi turqta saimedo sayrdenad itvleboda. basili ezosmodzghvari gadmogvcems rom, „mravlit zhamtagan“ ibrdzodnen karisatvis sargis tmogveli, shalva toreli da mesxni. mat karis irgvliv arsebuli yvela qalaqi da sofeli daimorchiles, karis agheba ki ver shedzles. tamar mefem qalaqis asaghebad davit soslani gaagzavna, tviton tamari javaxetshi dadga da aq daeloda „ambavsa matsa“. qartvelebma shedzles cixe-qalaqis agheba da es teritoria ushualod saqartvelos shemouertes. karis aghebas udidesi politikuri da strategiuli mnishvneloba hqonda, radgan igi anis-arzrumis did savaჭro gzaze mdebareobda.

muslimanurma saxelmcifoebma saqartvelos cinaaghmdeg axali lashqrobis camocyeba gadacyvites. amjerad am lashqrobas sataveshi mcire aziis turquli saxelmcifo, rumis sasultno chaudga. rumis sultanma ruqnadinma 400,000 meomari shekriba[32]. man sagangebo mociquli gamougzavna tamars, romeltac mefes kadnieri cerili gadasces: „me nuqardin. sultani yovlisa cisa-queshisa umaghlesi, mimsgavsebuli dzlierebasa angeloztasa, tanamdgomi ghmrtisa, movlinebuli mohmedisagan mogimcnob mefesa qartveltasa tamars.
yoveli diaci reguenia da shen gibrdzanebia qartvelta aghebad ჴrmalta da ghmrtisagan sayuarelisa islemta erisa daჴocad musulmanta.
da kualad natesavsa zeda tavisufalsa dadebad xarki ymeburi. da ac me moval, rata usajo samartali saxlsa sparstasa da gangcuarto shen da eri ege sheni araodes kadrebad aghebad ჴrmlisa, romeli ghmertsa chuenda ubodzebia. xolo cxovnebit igi oden vacxovno, romelman ucinares moslvisa chemisa tayuanismces cinashe karvisa chemisa da aghiaros qadageba mohamad mociqulisa, da uar yos sjuli sheni da ჴelita tჳsita icyos cinashe chemsa lecad juarisa, romlisa mimart dagict cudi sasoeba, da ac moelodi nacvalsa chemsa, romeli sheamtxჳe sparsta.[33]“


vardzia

tamaris pirvel istorikostan[saჭiroebs cyaros mititebas] daculia cnoba, rom ruqnadinis elchs cerilis gadacemis shemdeg, mefisatvis ughirsi sityvebit miumartavs:„uketu mefeman tquenman dauteos sjuli, ipyras sultanman colad; da uketu ara dauteos sjuli, iyos xarჭad sultnisa“. am sityvebs rom ambobda elchi, mxargrdzeli camodga „da uxetqa ჴelita pirsa, da vitarca mkudari daeca da idva“.

tamaris brdzanebit jaris shekreba daicyes. mefe vardziashi mivida da iq ghvtismshobels sheavedra qartvelebis jari.

qartvelta lashqari basianshi mivida, sadac sultani iyo dabanakebuli[34] basianis brdzola 1203 cels gaimarta. xangrdzlivi brdzolis dros zaqaria gagels, shalva da ivane axalxcixelebs cxenebi dauxoces, sardlebibrdzolas qveitad ganagrdzobdnen. qartvelta lashqarshi, am faqtma mciredi areuloba gamoicvia tumca, davit soslanma brdzolis mimdinareobisas mnishvnelovani gadajgufeba ganaxorciela – man cxenosanta razmi mocinaaghmdegis gverdebze shetevistvis moamzada, marcxena frtas tviton chaudga sataveshi, xolo marjvenaze zaqaria mxargrdzeli ganacesa. sheteva ertdroulad ganxorcielda.[35] davit soslanis mier dasaxulma gegmam gaamartla: mteri panikashi chavarda da brdzola qartvelebis gamarjvebit dasrulda. basianis brdzolashi qartvelebis gamarjvebas, udidesi politikuri nishvneloba hqonda, saqartvelom kidev ufro ganimtkica tavisi poziciebi regionshi da samxretis sazghvrebi sruliad gaamagra.


ბოლოს დარედაქტირდა: VALE (11 ივლ 11, 14:38:51), სულ რედაქტირებულია 2 ჯერ

VALE
Maspinzeli
 
პოსტები: 11621
დარეგისტრირებულია: 17.02.2010
მდებარეობა: Sagijeti ;)
    პირადი შეტყობინების გაგზავნა პროფილის ნახვა http://GeoForum.Ge ნამდვილი სახელი: RaS1ST1 ოპერატორი: Beeline

    პასუხი ციტირებით

VALE » 11 ივლ 11, 14:32:09

trapizonis imperia

tamar mefis saxeltanaa dakavshirebuli trapizonis imperiis sheqmna. dzlieri saqartvelos samefo tavis gavlenas avrcelebda samxretit, mat shoris, shavi zghvis samxret sanapiroze.

XIII saukunis dasacyisidan bizantiis imperiashi komnenosebisa da angelosebis dinastiebs shoris did shinapolitikuri dapirispirebas hqonda adgili, ramac saxelmcifo ekonomikurad daasusta. 1202 cels daicyo meotxe jvarosnuli lashqroba, libo shampanielis sardlobit. 1201 cels, libos gardacvalebis shemdeg, lashqrobas bonifaci monferati chaudga sataveshi.[36] 1202 cels jvarosnuli lashqrobis gegma sheicvala – egviptis nacvlad jvarosnebs zadarsa da trakiashi unda elashqrat.

imavdroulad, romis papma inokenti III-m germaniis mier shelaxuri romis statusi gaedzlierebina gadacyvita da jvarosnebs dasustebuli konstantinopolis agheba ubrdzana. 1203 clis ivnisshi bizantiis imperiis dedaqalaqs jvarosnebis xomaldebi miuaxlovdnen. 1204 clis ianvarshi jvarosnebma konstantinopols alya shemoartyes. imave cels shetqmulebma isaak II angelosi saimperatoro taxtidan chamoagdes da daabrmaves.

bizantiis imperiis dasustebit isargebla saqartvelos samefo karma, sababad targi:ris erti garemoeba iqna gamoyenebuli. basili ezosmodzghvaris cnobit,“ moicines odesme chueulebisaebr qvelis-moqmedebatatჳs amista monazonni shavisa mtisa, antioqiit da kჳpris ჭalakit, egretve mtacmidit da mravalta adgiltat ”


, mefe tamars didi pativit miughia isini.[37] ukan gabrunebul monazvnebs, rodesac mat konstantinopols miaghcies, bizantiis imperatoris, aleqsis kacebi dauxvdnen da gadzarcves. sheityo tu ara mefe tamarma aleqsis saqcielis shesaxeb, berdzenta mefis angarebita da mtaceblobit ganrisxebulma, keisris samagalito dasja gadascyvita da faqtobrivad omi gamoucxada bizantiis imperias. saomari operaciebi shavi zghvis samxret-aghmosavlet nacilshi daicyo. 1204 cels qartvelta lashqris aqtiuri sabrdzolo qmedebis shedegad qartvelebma berdzenbs „carughes lazi[k]a, trapizoni, limani, samisoni, sinopi, ker[a]sundi, kotiora, amastia, eraklia da yovelni adgilni feblaghoniisa da pontosani“. tamarma am teritoriebisgan sheqmna samefo, romelsac sataveshi bagrationta natesavi aleqsi I komnenosi chauyena: „da misca natesavsa tჳssa aleqsis komnianossa andronikes shჳlsa, romeli iyo mashin tჳt cinashe tamarissa shemoxvecili.“


qartveli mematianis zemomoyvanil cnobas bizantieli mematiane mixeil panaretic adasturebs[38]

istoriidan cnobilia, rom aleqsi da misi dzma daviti saqartvelos samefo karze izrdebodnen[39][40]. 1185 cels taxtidan chamoagdes andronike komnenosi, romlis memkvidris manuel komnenosis meughle giorgi III-isa da burduxanis asuli rusudani iyo[41][42] . savaraudod, imave cels daighupa manuelic. rusudani saqartveloshi tavis or vazhtan ertad dabrunda.


ბოლოს დარედაქტირდა: VALE (11 ივლ 11, 14:40:35), სულ რედაქტირებულია 3 ჯერ

VALE
Maspinzeli
 
პოსტები: 11621
დარეგისტრირებულია: 17.02.2010
მდებარეობა: Sagijeti ;)
    პირადი შეტყობინების გაგზავნა პროფილის ნახვა http://GeoForum.Ge ნამდვილი სახელი: RaS1ST1 ოპერატორი: Beeline

    პასუხი ციტირებით

VALE » 11 ივლ 11, 14:32:31

chrdiloet kavkasia

XII saukuneshi saqartvelos shemadgenlobashi moeqca chrdiloet kavkasiis teritoriebic. saqartvelos mefeebi mჭidro kavshirs amyarebdnen, chrdiloetit mosaxle xalxtan. tamaris mefobis bolo clebshi imierkavkasieli mtielebi, saqartvelos mefis ymadnaficebi iyvnen da saqartvelos kulturul gavlenas ganicdidnen. amas metyvelebs chrdiloet kavkasiashi aghmochenili mravali qartuli carcera.[43]

mtieli (fxovelebi da didoelebi) 1212 cels tmars ganudgnen. am masshtaburi ajanyebis shesaxeb cnobebs idzleva „istoriani da azmani sharavandedtani“: „am ambebis aghcerisas mematiane xazs usvams gandgomil mtiulta sarcmunoebasac da gvadzlevs mat mokle daxasiatebas: „xolo fxovelni juaris msaxurni arian da qristianobasa ichemeben. amat icyes rbevad da ჴocad da tyueobad cxadad da ghamit.[44]“


saqartvelos xelisuflebam mteli seriozulobit sheafasa mtielta gamosvla. mefe tamarma damsjel eqspedicias sataveshi ivane atabagi chauyena. samefo xelisuflebam ajanyebul mtielta cinaaghmdeg mefis mxares myofi mtielebi gamoiyena, samefo xelisuflebis lashqars, ajanyebis chaxshobisshtvis sami tve dasჭirda: „moucoda mefeman atabagsa da yovelta mteulta ... misca atabagsa da caravlina mat zeda. xolo ivane gonierad yo: aghvida mtasa ჴadisasa da carvlo cueri mtisa, cardga mtasa fxoveltasa da didotasa, romeli aravis eqmna, arca pirvel, arca shemdgomad, rametu ert–kerdzo daurcha durdzuketi da ert–kerdzo didoeti da fxoeti. cnes ra misvla atabagisa, movides dzghunita mefeni durdzuktani, mosces lashqari da daudges guerdsa. da icyes zeidaghman brdzolad, da rbevad, da klvad, da tyueobad da dacuad; moscyჳdes uricxჳ kaci didoi da fxovi, da dayvnes samni tueni: ivnis, ivlisi da agჳstosi. mashin sheicrebulta atabagisata mosces mdzevlebi da aghutques msaxurebad xaraja, da piri simtkicisa aghutques. carmoasxes mdzevlebi, qmnes zavni da esret gamarjuebita movida ivane mefes cinashe da rqua: „dzliero mefeo! iqmna brdzaneba sheni, movaoჴren urchni shenni dodoeti da fxoeti.[44]“


rogorc istorikosebi varaudoben, scored aghnishnuli droidan, XIII saukunidan unda momxdariyo fxovis, fshavisa da xevsuretis regionebad gancalkeveba.[45]


ბოლოს დარედაქტირდა: VALE (11 ივლ 11, 14:41:26), სულ რედაქტირებულია 1 ჯერ

VALE
Maspinzeli
 
პოსტები: 11621
დარეგისტრირებულია: 17.02.2010
მდებარეობა: Sagijeti ;)
    პირადი შეტყობინების გაგზავნა პროფილის ნახვა http://GeoForum.Ge ნამდვილი სახელი: RaS1ST1 ოპერატორი: Beeline

    პასუხი ციტირებით

VALE » 11 ივლ 11, 14:33:17

oqros xana (ekonomika)

tamaris politikur carmatebastan ertad, mis dros saqartvelo ekonomikurad mnishvnelovnad ganvitarda. dadasturebulia, rom im periodshi sasoflo-sameurneo saqmeshi aqtiurad gamoiyeneboda cylis cisqvili.[46] dacinaurebuli iyo soflis meurneoba, rasac imdroindel saqartveloshi arsebuli mravali sarcyavi arxi adasturebs. tamaris droindel saqartveloshi, didi sarcyavi arxebi iyo gayvanili tirifonis velze (ix. tirifonis arxi), ruis-urbnisis midamoebshi, muxranshi (ix. muxranis arxi), samgorshi, kaxetsa da saqartvelos sxva adgilebshi. es yvelaferi karg pirobebs qmnida marcvleuli kulturis, mevenaxeobis da mexileoba-mebagheobis ganvitarebistvis. amave periodshi agebdnen, agretve saqalaqo cyalsadenebsac.

maghalganvitarebul soflis meurneobastan ertad dacinaurebuli iyo xelosnobac, rac, tavis mxriv, vaჭrobis ganvitarebis safudzvels qmnida. ganvitarebuli iyo sashinao da sagareo vaჭroba. xelosnuri carmoebisa da vaჭrobis dacinaurebam saqalaqo cxovrebis aghmavloba ganapiroba. am periodis saqalaqo cxovrebis umnishvnelovanesi centrebi iyo tbilisi da qutaisi. am periodis saqartveloshi, gansakutrebit, ganvitrebuli iyo tixis ჭurჭelis carmoeba. tamaris dros, ubralo tixis ჭurჭeltan ertad didi raodenobit mzaddeboda moჭiquli ჭurჭlebi. saqartveloshi agretve fartod iyo gavrcelebuli spilendzisa da oqro-vercxlis ჭurჭlis carmoeba.

tamar mefis droindel saqartvelos, mnishvnelovani savaჭro urtiertobebi hqonda mezoblebtan – arabettan, bizantiastan da sxva saxelmcifoebtan. saqartveloshi muslimanuri qveynebidan importis saxit shemohqondat, sxvadasxva saxis qsovilebi[47]

tamaris epoqis ekonomikur cxovrebashi fuli aqtiur rols asrulebda. tbilisshi saukuneta mandzilze arsebobda zarafxana. zarafxana iyo agretve qutaisshic. sxvadasxva periodshi, saqartvelos sxvadasxva teritoriaze, tamar mefis dros moჭrili araert moneta aghmoucheniat. 1961 clis shemodgomaze sofel nichbisshi (mcxetis municipaliteti) aghmoachines spilendzis monetebis gandzi (1460 cali), romelic, dziritadad, XII saukunisa da XIII saukunis dasacyisis qartuli monetebisagan shedgeboda. gandzshi uxvad iyo tamaris dros moჭrili monetebi. nichbisshi aghmochenili monetebis mcire nacili yalbi iyo[saჭiroebs cyaros mititebas].

tamar mefis drosha[48]

socialuri tvalsazrisit, XII saukuneshi gaqra arsebiti gansxvaveba „glexsa“ da „ymas“ shoris. glexi ukve feodalis micaze mushaobda da mis sasargeblod begaras ixdida da sxva samsaxur-valdebulebebs asrulebda.[49][50] glexobis farto da mravalferovani socialuri fena ricxobrivad izrdeboda.[51] ertiani saqartvelos sidzliere shesabamis socialur-ekonomikur baziss emyareboda.[52]


ბოლოს დარედაქტირდა: VALE (11 ივლ 11, 14:41:51), სულ რედაქტირებულია 1 ჯერ

VALE
Maspinzeli
 
პოსტები: 11621
დარეგისტრირებულია: 17.02.2010
მდებარეობა: Sagijeti ;)
    პირადი შეტყობინების გაგზავნა პროფილის ნახვა http://GeoForum.Ge ნამდვილი სახელი: RaS1ST1 ოპერატორი: Beeline

    პასუხი ციტირებით

VALE » 11 ივლ 11, 14:33:53

oqros xana (ganatleba da kultura)

XII-XIII ss. ertiani da ekonomikurad dzlieri feodaluri saqartvelos ganatlebam da kulturam maghal dones miaghcia. qartulma kulturam mnishvnelovani cvlili sheitana feodaluri saqartvelos politikuri gaertianebis saqmeshi.

qveynis maghal ganvitarebas gansazghvravda scavla-aghzrdis saqme. tamaris dros skolebi dziritadad eklesia-monastrebtan arsebobda. saqartveloshi mravlad iyo ritorikuli skolebi. qartuli monastrebis opizis, oshkis, shatberdis, bertis, xandztis da sxva monastrebtan arsebobda specialuri shenobebi, romlebic skolebistvis iyo gankutvnili. saqartveloshi saskolo ganatlebis dacesebulebis saqmeshi mnishvnelovani roli sheasrula bizantiuri ganatlebis sistemis axlo gacnobam. tamaris droindeli saqartvelos akademiebs sataveshi modzghvartmodzghvari edga.[53] saqartvelos akademiebshi, iseve rogorc imdroindel bizantiis umaghles sascavleblebshi, iscavleboda mecnierebis shvidi dziritadi dargi: gramatika, filosofia, ritorika, aritmetika, geometria, musika da astronomia. arsebobs mosazrebebi imis shesaxeb, rom saqartvelos imdroindel akademiebshi iscavleboda agretve medicinac [54], XIII saukunis dasacyisistvis saqartveloshi iyo natargmni „cigni saaqimoჲ“. tamar mefis mmartvelobis periodshi, saqartvelos hqonda tavisi saganmanatleblo kerebi, sazghvargaretac. matgan aghsanishnavia: iverta monasteri atonis mtaze, monasteri shav mtaze (siriashi), petriconis monasteri bulgaretshi da sxva.

XII saukunis dasasrulsa da XIII saukunis dasacyisis saqartveloshi gansakutrebul aghmavlobas ganicdis xurotmodzghvreba. am periodshi sheiqmna shua saukuneebis saqartvelos mnishvnelovani tadzrebi, romlebshic mkafiod gamochnda axali stilistikuri nishnebi. sheicvala tadzris proporciebic: gubatis yeli shenobastan shedarebit dzalian azrdilia. am tipis tadzrebia: ikorta (qartlshi), betania (veres xeobashi), qvataxevi (qartlshi), fitareti (qvemo qartlshi), cughrughasheni (qvemo qartlshi), dmanisis karibჭe (qvemo qartlshi), ertacminda (qartlshi) da sxvebi. amave jgufs ganekutvneba agurit nasheni ori tadzari: timotisubani da yincvisi. ertnaviani eklesiebi: lamazi saydari[55] (xramis xeobashi), maghlaant eklesia (shida qartlshi), gudarexi (qvemo qartlshi), lurji monasteri (tbilisshi) da sxvebi. qartul samonastro cxovrebashi umnishvnelovanesi roli ekisra kldeshi gamokvetil samonastro kompleqss – vardzias. vardziis mshenebloba giorgi mesamem daicyo da daasrula tamarma. mnishvnelovania aq arsebuli didi eklesia, romlis kedlebi freskebitaa damshvenebuli. aq aris gamosaxuli giorgi III-isa da tamaris portretebi.

tamar mefis periodshi agebuli besletis xidi, qalaq soxumis siaxloves

tamaris epoqis mnishvnelovani sainzhinro nagebobebia shio-mghvime-sxaltbis cyalsadeni, besletisa (soxumi), dondalos (aჭara) da rkonis (shida qartli) xidebi. ganvitarebuli iyo cixesimagreta msheneblobis saqme. isini miuval adgilebshi shendeboda. aghsanishnavia samxret saqartvelos cixesimagreebi: xertvisi, acyuri, oqros cixe, tmogvi da sxvebi.

mnishvnelovanad gansxvavdeba tamaris droindeli kedlis mxatvroba adrindelisagan. am periodis saqartveloshi ferceris ramdenime mimartulebas gamoyofen. ertia tao-klarjetshi chamoyalibebuli monomenturi dzeglebi (otxta eklesiis, ishxnis, xaxulis, oshkis, tbetis freskebi). misgan mnishvnelovnad gansxvavdeba tamaris periodshi davitgarejas monastershi shesrulebuli freskebi. agretve mnishvnelovania raჭis sofel zemo krixis eklesiis mxatvroba, sadac svanetis dzeglebis msgavsad, adgilobrivi feodalebis portretebicaa.

aghsanishnavia tamaris portretebi. vardziis eklesiashi jer kidev gautxovari tamaria gamosaxuli, mis gverdit mamamisi, giorgi III dgas. betaniasa da yincvisshi tamartan ertad giorgi III da lasha-giorgicaa gamosaxuli. bertubnis monastris freskaze mxolod tamaria (mamis gareshe) lasha-giorgistan ertad.

XII saukunis dasacyisidan saqartveloshi fartod vitardeba saero mcerloba, sheiqmna saero poezia. tamaris periodshi sheqmnili saero mcerlobidan gansakutrebit aghsanishnavia shota rustavelis vefxistyaosani.


ბოლოს დარედაქტირდა: VALE (11 ივლ 11, 14:42:21), სულ რედაქტირებულია 1 ჯერ

VALE
Maspinzeli
 
პოსტები: 11621
დარეგისტრირებულია: 17.02.2010
მდებარეობა: Sagijeti ;)
    პირადი შეტყობინების გაგზავნა პროფილის ნახვა http://GeoForum.Ge ნამდვილი სახელი: RaS1ST1 ოპერატორი: Beeline

    პასუხი ციტირებით

VALE » 11 ივლ 11, 14:34:25

gardacvaleba da dakrzalva

naჭarmagevis sazafxulo rezidenciashi imyofeboda mefe tamari, romdesac mas mdzime seni aghmoachnda. mefe sascrafod tbilisshi camoiyvanes, shemdeg ki tbilisis maxloblad „agarata cixeshi“ gadaiyvanes.[56] tamar mefe gardaicvala 1213 cels [57][58][59][60]. zogi mecnieri tamar mefis gardacvalebis tarighad sxva cels miichnevs[61][62][63]. didad iglova sruliad saqartvelom mefis gardacvaleba. mefe tamari gelatshi caasvenes da iq damarxes. matianeebi ase gadmogvcemen am movlenas:
„istoriani da azmani sharavandedtani“:
„da caiyvanes samkvidrebelsa matsa gelatsa da damarxes samarxosa patiosansa. da dauteva dzesa tavissa lashas“.[64]
„cxovreba mefet-mefisa tamarisi“:
„aghmoiyarnes da mcireta shina dgheta mcxetad dadves da merme ukanasknel tvit munve gelatsa daamkvidres tavissa
shina samarxosa, didebad mun shina damkvidrebul papata da mamata mista, saxelovanta didta mefeta tana.“[65]
„lasha-giorgis droindeli mematiane“:
„mefesa shina dayo ocdasami celicadi aghvida cinashe ghmrtisa, sada igi mkvidroben cinascarmetyvelni da mamatmtavarni
da mefeni... damarxes axalsa monastersa gelatsa“.[66]

gelatis monasteri, tamar mefis saflavis savaraudo adgili.

tamaris gelatshi dakrdzalva sruliad kanonzomieri faqti iyo. saqartvelos mefe daikrdzala qartvel mefeta tradiciul sadzvaleshi. arsebobs mravali legenda tamaris samarxtan dakavshirebit. aris aseti legenda,[67] romlis mixedvitac tamar mefes anderdzad dautovebia, ise daekrdzalat, rom misi saflavi aravis scodnoda. scored amitom, gauketebiat eqvsi mooqrovili kubo. erti ojaxidan moiyvanes otxi dzma, romlebmac tamaris cxedari caasvenes da saidumlod damarxes. dzmebi ukan aghar dabrunebulan. arsebobs am tqmulebis sxvadasxva varianti. saxalxo mtqmelebi[68] tamaris dakrdzalvis adgilad asaxeleben svanets, raჭas, sof. murghuls, ialbuzis mtas, gelats, vardzias, mcxetas da a.sh.

aseve, arsebobs mosazreba mefe tamaris neshtis gelatidan ierusalimshi gadasvenebis shesaxeb, romlis ert-erti mtavari mizezi mefis saflavis mtrebisgan dacva yofila. safudzveli amgvar varauds frangi raindis g. debuas cerilma daudo.

VALE
Maspinzeli
 
პოსტები: 11621
დარეგისტრირებულია: 17.02.2010
მდებარეობა: Sagijeti ;)
    პირადი შეტყობინების გაგზავნა პროფილის ნახვა http://GeoForum.Ge ნამდვილი სახელი: RaS1ST1 ოპერატორი: Beeline


პასუხის გაცემა

ისტორია

თქვენ არ შეგიძლიათ თემების გახსნა
თქვენ არ შეგიძლიათ პასუხის გაცემა
თქვენ არ შეგიძლიათ საკუთარი პოსტების რედაქტირება
თქვენ არ შეგიძლიათ საკუთარი პოსტების წაშლა
თქვენ არ შეგიძლიათ ხმის მიცემა გამოკითხვებში
You cannot attach files in this forum
You cannot download files in this forum